تاریخ وطن

مقدمه و اهداف: نوسانات ناشی از کاهش ارزش دلار به همراه اعمال تحریم علیه کشورها با استفاده از قدرت دلار سبب گردیده است تا سایر کشورها بهدنبال کاهش وابستگی به دلار باشند، فرآیندی که دلارزدایی نام گرفته است. این موضوع بهویژه از سوی جمهوری خلق چین به دو دلیل دارای اهمیت است: ازیکسو مقابله با هژمونی دلار آمریکا در مبادلات بینالمللی و ازسویدیگر، افزایش ریسک امنیت انرژی بهدلیل تحریم شرکای تأمینکننده نفت برای چین. هدف پژوهش حاضر بررسی اقدامات چین در راستای دلارزدایی از طریق تاسیس سازمان فرامنطقهای بریکس و سپس دلایل استقبال عربستان از عضویت در این سازمان است. روش: روش پژوهش تحلیل روند با استفاده از سری زمانی است و در پی پاسخ بدین سؤال است که: عضویت در بریکس چه تأثیری بر دلارزدایی از تجارت میان چین و عربستان دارد؟ پاسخ اولیه به سؤال پژوهش که فرضیه تحقیق میباشد نیز عبارت است از: مکانیسمهای طراحیشده در بریکس توسط چین ظرفیت بالقوه مناسبی را جهت کاهش وابستگی به دلار برای عربستان در پی خواهد داشت. یافتهها: یافتهها بررسی حاکی از آن است که چین طی دوره موردبررسی به مهمترین شریک صادرات نفت عربستان تبدیلشده و در مقابل نیز تبعات تحریم علیه ایران و روسیه سبب شده است تا عربستان درصدد باشد تا بخشی از وابستگی خود به دلار را کاهش دهد. فرآیندهای موجود در بریکس بهویژه مبادله با یوآن همطراز با طلا، توانایی لازم جهت کاهش وابستگی عربستان به دلار را ایجاد نموده است. درعینحال بایست توجه داشت که اقدامات صورت گرفته از سوی عربستان جهت توسعه همکاری با چین تحتالشعاع رابطه این کشور با ایالاتمتحده قرار دارد، زیرا این کشور بهطور عمیقی در ساختار اقتصادی و امنیتی تحت رهبری ایالاتمتحده قرار دارد که نمیتوانند بهسادگی وابستگی به دلار را کاهش دهد. همچنین در حال حاضر هیچ نیتی برای کنار گذاشتن پیوندهای ارزی یا پایان دادن به مشارکت دفاعی با ایالاتمتحده وجود ندارد. بههمین دلیل نیز استراتژی بلندمدت عربستان این است که توانایی انجام مبادلات را در هر دو منطقه دلاری شده و دلارزدایی شده را توسعه دهند و ضمن حفظ جایگاه خود در عرصه توزیع انرژی جهان، وابستگی خود به ایالاتمتحده را کاهش دهند.نتیجهگیری: مهمترین نکته در خصوص فرآیند دلارزدایی و تلاش سازمانهایی همچون بریکس به رهبری چین جهت مقابله با هژمونی دلار این است که دلارزدایی هیچگاه بهمعنی کنار نهادن دلار نبوده و صرفاً تلاش در جهت متنوع نمودن سبد ارزی کشورها و افزایش قدرت مانور بانکهای مرکزی در مبادلات بینالمللی است. بههمین دلیل است که چین همچنان یکی از مهمترین خریداران اوراق قرضه خزانهداری آمریکا است، هرچند در عرصه مبادلات بینالمللی تلاش بسیاری را برای کاهش حیطه قدرت دلار آمریکا به انجام رسانده است. بهموازات این موضوع، اگرچه بعید است که عربستان در کوتاه و حتی میانمدت قادر به کنار گذاردن دلار آمریکا باشد، بااینوجود درحالتوسعه ابزار مالی گستردهتری برای کاهش وابستگی خود است. عربستان گامهای مهمی همچون طراحی ارز دیجیتال بانک مرکزی را به انجام رسانده است که نقش مهمی در مبادلات اعضاء بریکس دارد. ارزهای دیجیتال بانکهای مرکزی علیرغم اینکه در مراحل اولیه خود هستند، به نظر میرسد یک ابزار جدید بالقوه امیدوارکننده برای کاهش وابستگی دلار برای مبادلات مرزی منطقهای و فرامنطقهای محسوب میگردند.