تاریخ وطن

افغانستان طی سه دهه گذشته یکی از مهم‌ترین موضوعات دستور کار شورای امنیت سازمان ملل متحد بوده است. از زمان اعمال تحریم‌های طالبان در اواخر دهه 1990 تا استقرار نیروهای بین‌المللی، ایجاد مأموریت کمک‌رسانی سازمان ملل متحد در افغانستان (UNAMA)، حمایت از دولت جمهوری اسلامی افغانستان و مدیریت پیامدهای بازگشت طالبان به قدرت، شورای امنیت با صدور قطعنامه‌های متعدد تلاش کرده است بر روند تحولات سیاسی و امنیتی این کشور تأثیر بگذارد. با این حال، تداوم ناامنی، گسترش فعالیت گروه‌های مسلح و فروپاشی نظام جمهوری د...

چکیدهمقدمه: در عصر تحول زیست‌بوم‌های اطلاعاتی و تشدید منازعات بر سر هژمونی معنایی، منازعات راهبردی از عرصه‌های فیزیکی فراتر رفته و به ساحت‌های شناخت، ادراک و حافظه جمعی گسترش یافته‌اند. این مقاله با هستی‌شناسی سازه‌انگارانه و تلفیق نظریه امنیتی‌سازی مکتب کپنهاگ با تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف، جنگ شناختی را به‌مثابه پارادایم مسلط در تقابل ایران و اسرائیل واکاوی می‌کند. جنگ شناختی در این چارچوب، نبردی بر سر کنترل فرآیند ساخت واقعیت است. استدلال مرکزی آن است که جنگ شناختی فراتر از ابزاری تاکتیکی، س...

 چکیده مبسوطمقدمه و اهدافپویاییهای ژئوپلیتیکی خاورمیانه همواره تحت تأثیر رقابت بین قدرتهای جهانی به ویژه ایالات متحده و چین بوده است. هدف مقاله تحلیل این موضوع است که چگونه رقابت امریکا و چین از سال 2010 تا 2022 بر امنیت ملی ایران تأثیر گذاشته است. اهمیت استراتژیک منطقه آن را به کانون تمرکز قدرتها تبدیل کرده و ایران به عنوان یک بازیگر کلیدی در خاورمیانه، فضای امنیتی و سیاسی خود را به طور قابل توجهی تحت تاثیر این رقابت میبیند. فرضیه تحقیق این است که رقابت بین امریکا و چین بر امنیت ملی ایران در سه حوزه اصلی نظامی/امنیتی، سیاسی و اقتصادی همزمان به صورت منفی و مثبت تاثیر میگذارد.روشهااین پژوهش با استفاده از روشی تبیینی و با تکیه بر دادههای کتابخانهای و اسنادی انجام و تأثیرات چند وجهی رق...

رقابت قدرتهای بزرگ در مناطقی که اهمیت آنها در تاثیرگذاری بر معادلات بینالمللی محوری است، بیشتر نمود پیدا میکند و بخش عمدهای از پویاییهای امنیتی و الگوهای حاکم بر روابط دولتهای منطقه نیز در قالب الگوی حاکم بر روابط قدرتهای بزرگ در این مناطق شکل میگیرد. منطقه خاورمیانه نیز به دلیل اهمیتی که به لحاظ ژئوپلیتیک، ژئواکونومیک و ژئوکالچر داشته است، همواره در طول تاریخ صحنه رقابت قدرتهای بزرگ بوده است و در سالهای اخیر این رقابت عمدتا در چارچوب روابط چین و آمریکا در منطقه بازتعریف شده است؛ رقابتی که موضوعات منطقهای، روابط میان دولتهای منطقه و امنیت ملی کشورها را تحت تاثیر قرار میدهد. حضور پررنگ چین در منطقه خاورمیانه موجب شد تا رقابت آمریکا و چین در سطح جهانی، در سطح معادلات منطقه نیز نمود یابد. بالط...

سیاره زمین اثرات فزاینده تغییرات اقلیمی و افزایش در فراوانی و بزرگی رخدادهای شدید جوی را تجربه می­کند. تبعات تغییر اقلیم مانند گرمای شدید، کم­آبی، خشکسالی، سیل، بیابان­زایی، فرونشست زمین و ریزگردها در ایران نیز با شتاب در حال آشکار شدن است. پژوهش حاضر با بهره­گیری از تعریف موسع از امنیت بدنبال پاسخ به این پرسش است که آیا پیامدهای تغییر اقلیم تهدیدی برای موجودیت و امنیت ملی ایران می­باشد؟ فرضیه مقاله اینگونه تدوین یافته که تغییر اقلیم یک ابر ­بحران و تهدید امنیتی بلاواسطه بوده که می­تواند کشور را از درون با تنش­های اجتماعی، آوارگی جمعیت، فقر و بیثباتی اقتصادی، نارضایتی از حکومت و کاهش مشروعیت آن مواجه سازد. در بیرون نیز می&sh...

مقوله امنیت همواره از جایگاه محوری در گفتمانهای سیاست خارجی ایران برخوردار بوده است. دولتهای مختلف به اقتضای بستر فکری و اجتماعی و همینطور ضرورتهای عملی سیاست خارجی خود، ادراکات مختلفی از مقوله امنیت داشتهاند. از آنجا که عموماً گفتمان دولتها در گسست از گفتمانهای دولتهای قبل شکل میگیرد، مواضع دولتمردان جدید در سال اول شروع به کار آنها از اهمیت زیادی در مرزبندیهای گفتمانی میان آنها برخوردار است. بر این اساس، سؤال اصلی مقاله این است که حسن روحانی و ابراهیم رئیسی در برهه ابتدایی تشکیل دولتهای خود چه گفتمانهایی درباره مقوله امنیت داشتهاند و وجوه تمایز این گفتمانها کداماند؟ این مقاله از چارچوب تحلیل امنیتی لین هَنسِن استفاده میکند و بر اساس روش تحلیل گفتمان لاکلا و موف، در صدد تحلیل صورتبندیهای گف...

در پاسخ به چالش­ها و معضلات امنیتی در سطوح خارجی (منطقه­ای - جهانی)، سیاست­های امنیتی کنشگران بر پایه پویش­های محیطی طرح­ریزی و پیگیری می­شود. در مراکز مطالعاتی روسیه، اهداف امنیتی برگرفته از یک محیط­شناسی بوده و بر پایه جغرافیای سیاسی اولویت می­یابد. ساختارهای حاکم سیاسی، اقتصادی و فرهنگی درک شده در هر محیط از سوی این مراکز، بازتاب شرایط امن نسبت به منافع و خواسته­های کرملین می­باشد. این پرداخت روسی از امنیت و محیط در غرب آسیا بر اساس تبیین نیاز­ها، منافع و پیامد­های هر رفتار و تصمیم دولت روسیه در میان محققان روس شکل گرفته و درنهایت به یک گفتمان امنیتی دست می­یابند. این نوشتار با هدف شناخ...

تغییراتاقلیمی تهدید امنیتی عینی، جهانی، بدون عامل و غیردولتی است که با تهدیدهای سنتی تفاوت بنیادی دارد. در پاسخ به این پرسش که تغییراتاقلیمی چه تأثیراتی بر امنیت در سطح بینالمللی دارد؟ فرضیه تحقیق این بود که تغییراتاقلیمی، مفهوم امنیت را متحول کرده و خطرها و تهدیدهای امنیتی بیشتر و بزرگتری ایجاد کرده است. با افزایش پیامدهای آن، امنیت در سطح جهانی و در ابعاد مختلف امنیت سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و انسانی، بیش از پیش به خطر خواهد افتاد. براساس یافتههای تحقیق باید گفت که در اثر تغییراتاقلیمی امروزه هیچ جای امنی در دنیا وجود ندارد و اشکال مختلف امنیت در سطح فردی، ملی و بینالمللی با چالش و تهدید مواجه است. تغییراتاقلیمی تهدیدهای امنیتی موجود را تشدید و خطرناکتر کرده و جنبههای جدید ناامنی مانند ناام...

سازمان همکاری شانگهای از نمادهای همگرایی منطقهای در اوراسیای پساجنگ سرد است. پایش روند دگردیسی این نهاد نشان از اهمیت قدرتمحوری و دستاوردهای نسبی در مدل رفتاری اعضای سازمان دارد. پس از نزدیک به دو دهه کوششهای ایران برای عضویت دائم در سازمان همکاری شانگهای به ثمر نشست. فرایند الحاق ایران آغاز شده و این کشور در آیندهای کوتاه به عنوان عضو دائم این نهاد پذیرفته خواهد شد. عضویت دائم ایران در سازمان همکاری شانگهای چه طیفی از پیامدهای امنیتی و اقتصادی در پی خواهد داشت؟ این مقاله با بهرهگیری از چارچوب مفهومی واقعگرایی در تحلیل رژیمهای بینالمللی و بررسی اسنادی که کشورها برای عضویت دائم در سازمان امضا میکنند در پی ارائه پاسخی به پرسش مورد اشاره برآمده است. یافتههای مقاله نشان میدهد که روابط قدرت متغیر...