تاریخ وطن

مقدمه و اهداف: منطقه قفقاز جنوبی به‌عنوان یکی از صفحات شطرنج ژئوپلیتیک اوراسیا، پس از تحولات نظامی ۲۰۲۳ و ورود به سال ۲۰۲۵، شاهد بازتعریف جدی ساختار موازنه قوا بوده است. پروژه «دالان زنگزور» که از بند نهم توافق آتش‌بس ۲۰۲۰ سرچشمه می‌گیرد و به دنبال اتصال سرزمین اصلی جمهوری آذربایجان به نخجوان از طریق استان سیونیک ارمنستان است، اکنون با متغیر مداخله‌گر جدیدی یعنی طرح ایالات متحده تحت عنوان «جاده ترامپ برای صلح و رفاه» تلاقی یافته است. این طرح که با فرمان ریاست‌جمهوری در اوت ۲۰۲۵ رسمیت یافت، با وا...

چکیدهمقدمه: در عصر تحول زیست‌بوم‌های اطلاعاتی و تشدید منازعات بر سر هژمونی معنایی، منازعات راهبردی از عرصه‌های فیزیکی فراتر رفته و به ساحت‌های شناخت، ادراک و حافظه جمعی گسترش یافته‌اند. این مقاله با هستی‌شناسی سازه‌انگارانه و تلفیق نظریه امنیتی‌سازی مکتب کپنهاگ با تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف، جنگ شناختی را به‌مثابه پارادایم مسلط در تقابل ایران و اسرائیل واکاوی می‌کند. جنگ شناختی در این چارچوب، نبردی بر سر کنترل فرآیند ساخت واقعیت است. استدلال مرکزی آن است که جنگ شناختی فراتر از ابزاری تاکتیکی، س...

مقدمه و اهداف: با وجود اهمیت نظریه سیاسی جمهوری اسلامی، نسبت میان بُعد اسلامیت و مردمی‌بودن آن و نیز جایگاه مردم، ولی‌فقیه و نهادهای حاکمیتی همچنان نیازمند تبیین دقیق و منسجم است؛ زیرا فقدان پشتوانه نظری کافی می‌تواند به برداشت‌های متفاوت و نوسان در رویکردهای حکمرانی منجر شود. از سوی دیگر، بهره‌گیری از میراث فلسفه سیاسی اسلام، به‌ویژه اندیشه سعادت‌گرایانه فارابی، می‌تواند زمینه‌ای مناسب برای بازخوانی و تحلیل الگوی سیاسی جوامع اسلامی فراهم آورد. بر این اساس، هدف مقاله حاضر آن است که با بررسی و مق...

 چکیده مبسوطمقدمه و اهدافپویاییهای ژئوپلیتیکی خاورمیانه همواره تحت تأثیر رقابت بین قدرتهای جهانی به ویژه ایالات متحده و چین بوده است. هدف مقاله تحلیل این موضوع است که چگونه رقابت امریکا و چین از سال 2010 تا 2022 بر امنیت ملی ایران تأثیر گذاشته است. اهمیت استراتژیک منطقه آن را به کانون تمرکز قدرتها تبدیل کرده و ایران به عنوان یک بازیگر کلیدی در خاورمیانه، فضای امنیتی و سیاسی خود را به طور قابل توجهی تحت تاثیر این رقابت میبیند. فرضیه تحقیق این است که رقابت بین امریکا و چین بر امنیت ملی ایران در سه حوزه اصلی نظامی/امنیتی، سیاسی و اقتصادی همزمان به صورت منفی و مثبت تاثیر میگذارد.روشهااین پژوهش با استفاده از روشی تبیینی و با تکیه بر دادههای کتابخانهای و اسنادی انجام و تأثیرات چند وجهی رق...

صدانت سخنرانی «سهم شیعیان اسماعیلی از قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران» از محمدامیر قدوسی “سهم شیعیان اسماعیلی از قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران” نخستین جلسه از سلسله برنامههای کارگروه “حقوق اساسی، اخلاق، دین و مذهب” است. این کارگروه، زیرمجموعه انجمن علمی ایرانی حقوق اساسی است که مدیریت آن از سوی هئیت مدیره انجمن و طی حکم رئیس آن، دکتر علی اکبرگرجی ازندریانی به محمدامیر قدوسی واگذار شدهاست. محمدامیر قدوسی در این جلسه، ضمن مروری اجمالی بر شیوه تشکیل مجلس بررسی نهائی قانون اساسی در سال ۱۳۵۸، از نبود نماینده ای از میان شیعیان اسماعیلی در این مجلس انتقاد میکند و در ادامه سخن خود، به تحلیل انتقادی اصل دوازدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی میپردازد. اصلی که در آن نام برخی مذاهب...

یکی از ابعاد مهم بررسی مشارکت اجتماعی، تبیین نوع نگاه و رویکرد سیاستهای ملی به این مفهوم و ابعاد مختلف آن است. نهادهای مختلفی در ایران به اتخاذ سیاست در سطوح مختلف میپردازند. این پژوهش با تمرکز بر سیاستهای کلان جمهوری اسلامی ایران در حوزههای مختلف، درصدد است تا ابعاد، ملاحظات و رویکرد این سیاستها نسبت به موضوع مشارکت مردمی را مورد بررسی قرار دهد. برای این منظور، در گام اول، سیاستهای کلان جمهوری اسلامی در دو سطح سیاستهای کلی مصوب رهبر انقلاب و قوانین برنامههای توسعه مصوب مجلس شورای اسلامی انتخاب شدند. در گام دوم، متن هر کدام از سیاستهای مرتبط شامل 52 سیاست کلی ابلاغی رهبری (45 سیاست کلی موضوعی و 7 سیاست کلی برنامه توسعه) و 6 برنامه توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مصوب مجلس شورای اسلامی مورد ب...

دیپلماسی عمومی ج.ا.ایران در قبال عراق نوین، شامل برنامههای متعددی بوده است؛ در عین حال از جمله برنامههایی که کمتر بطور مجزا به آن پرداخته شده، برنامهها و ابتکارات اقتصادی است. لذا هدف از این مقاله تبیین برنامههای اقتصادی در دیپلماسی عمومی ج.ا.ایران در عراق نوین میباشد. بنابراین پژوهش حاضر به دنبال پاسخ به این سؤال بود که «برنامه-های اقتصادی چه جایگاهی در دیپلماسی عمومی ج.ا.ایران در عراق نوین داشته است؟» یافتههای پژوهش نشان داد که «اگرچه برنامههای اقتصادی فاقد جایگاه مستقل در دیپلماسی عمومی ج.ا.ا در عراق نوین بودهاند، اما کاربست کامل و مستقل آنها، ظرفیتهای گستردۀ منابع، بازیگران و فعالیتهای اقتصادی را در خدمت اهداف دیپلماسی عمومی قرار خواهد داد.» این در...

صدانت مشروطه ایرانی و جمهوری اسلامی؛ گفتگو با محمدامیر قدوسی همزمان با سالروز صدور فرمان مشروطیت در چهاردهمین روز از مردادماه سال ۱۴۰۲ رسانهی خبری تحلیلی دیدارنیوز در برنامه اصل ۲۷ با محمدامیر قدوسی، حقوقدان، وکیل پایه یک دادگستری و مدرس دانشگاه درباره امکان جمع میان ارزشهای مشروطه گرایانه با حکومت مبتنی بر قواعد شرع و نیز نسبت جمهوری اسلامی با آرمانهای نهضت مشروطیت گفتگویی ترتیب داد. در این گفتگو که به بهانه تالیف کتاب «چهار نظریه دربارۀ حکمرانی» -در سال ۱۳۹۹ از سوی انتشارات نگاه معاصر- انجام شده است؛ به موضوعات دیگری نیز همچون قانون اساسی، حقوق بشر، حقوق اقلیتها و دموکراسی پرداخته شد. . . مشروطه ایرانی و جمهوری اسلامی مشاهده گفتگو با محمدامیر قدوسی در یوتیوب | آپارات شنیدن گفتگو با محمدام...

نگارندگان اثر حاضر درصدد برآمدهاند تا از رهگذر مطالعه و سنجش معیارها، منابع و اسناد چینیِ مرتبط با مقولۀ فرهنگ راهبردی به این پرسش بنیادین پاسخ گویند که پیوستهای فرهنگ راهبردیِ چین چگونه بر ساخت سیاستهای همگرایانه و واگرایانۀ این کشور شرق آسیایی در قبال ج.ا.ایران تأثیر گذاشته است؟ فرضیۀ اصلی پژوهش آن است که چین با تأسی از عناصر و مؤلفههای مستتر در فرهنگ راهبردی و متغیرهای کلان تأثیرگذار بر دیپلماسی عمومی خود مبادرت به اتخاذ سیاستهای نوینی از قبیل چندجانبه گرایی، پرهیز از جنگطلبی و تأکید بر صلح و امنیت در حوزۀ راهبردی غرب آسیا کرده است. ردگیریِ راهبردهای مورد اشاره بهنوبۀ خود موجب شده تا روابط تهران و پکن طی سالیان اخیر خط سیر سینوسی را در پرتو اقدامات واگرایانه و همگرایانه تجربه نمایند....

فوکو قدرت را مساوی با کردار و عمل دانسته و در همین راستا تحلیلات قدرت را بهجای نظریه قدرت قرار میدهد. قدرت زمانی میتواند تبدیل به کردار شود که بتواند دانش و گفتمان ایجاد نماید. در واقع بدون برقراری رژیم حقیقت یعنی گفتمان، قدرت نمیتواند به صورت کردار تبلور یابد. قدرت میتواند انقیاد، سلطه، استراتژی بههنجارسازی و یا قدرت مشرف بر حیات شود. قدرت، گفتمان را میسازد تا سوژه و ابژه خلق کند. این پژوهش در پی پاسخ­گویی به این پرسش اساسی است که سیاست­خارجی جمهوری اسلامی ایران چگونه توانسته است برای حصول به منافع ملی حداکثری، از دو امر اساسی قدرت و گفتمان در وجه مطلوب خود بهرهبرداری لازم را به عمل آورد؟ در مقام پاسخ فرضیه جستار بدین­صورت قرارمییابد که: «سیاست­خارج...

جایگاهِ اران بر پایهی گفتهی استرابو پارسیانجمن: سرزمینی که امروز در بالای رودِ ارس جای دارد و «آذربایجان» نامیده میشود تا سدهای پیش (تا ۱۹۱۸) هیچگاه بدین نام خوانده نشده و «اَران»/ «آلبانیا»...

بخش آذری خبرگزاری اسپوتنیک گزارش جالبی از درختی هزار ساله که بر روی “سد بزرگ قفقاز” احداث شده در زمان خسرو انوشیروان، پادشاه ساسانی, ایران زمین روییده است، منتشر کرد. به گزارش خبرگزاری اسپوتنیک، در...